دانستنی های بیمارستان سازی و بیمارستان داری

قبل از هرچیز توجه خواننده گرامی را به این نکته جلب می نماید که آنچه در پی می آید مطالبیست که متخصص طراحی پزشکی بیمارستان به معمار اصلی ساختمان توصیه می کند و بنا به درخواست کارفرما آن ها را زیرنظر خواهد داشت و تا پایان کار ساختمانی بیمارستان ، صحت و پیاده سازی آنها را کنترل می کند. بدیهی است که برای هر شغلی، فضایی مناسب آن شغل باید موجود باشد . این فضا معمولا فضاییست که احتیاجات شغل مربوطه را برآورده کند و برای سازوکار و عملیات مربوطه ،امکانات لازمه را دارا باشد و برای انجام آن کار و احتیاطات لازم و حتی اتفاقات و حوادث احتمالی آماده باشد.
بیمارستان و مراکز درمانی هم نه تنها از این قاعده مستثنی نیستند بلکه به علت ارتباط مستقیم که با سلامت جسمی و روانی بیماران دارند، از اهمیت بیشتری برخوردارند ، به همین دلیل توجه به بعضی نکات در بادی امر بیمارستان سازی ضروری می باشد:

فصل اول
۱. بررسی هدف و احتیاجات منطقه ای
ابتدا باید توجه نمود هدف از تأسیس این بیمارستان یا مرکز درمانی در منطقه مورد نظر چیست؟
(الف): آیا هدف از ساختن بیمارستان در این منطقه، تجارت و کسب درآمد است؟ در این مورد باید توجه داشت که شایعاتی در میان عامه ی مردم معمول است مبنی بر اینکه بیمارستان ها به اصطلاح عوام ، پول پارو می کنند. دلیل آن این است که مردم فقط تعداد مراجعین به بیمارستان را در ظاهر می بینند در حالیکه این فقط ظاهر امر است و برای آگاهی از واقعیت قضیه ، قبل از هر تصمیمی برای ساخت بیمارستان باید به واقعیات امر آگاهی داشت . این امر از طریق مشورت با کسانی که تخصصی در حوزه بیمارستان سازی دارند ، حاصل می شود.
بطور خلاصه مردم، اکثراً ظاهر امر و تعداد بیماران را می بینند ولی از مخارج بیمارستان داری غافلند . برای آگاهی بیشتر خوانندگان عزیز، باید به این نکته اشاره کرد که درآمد بیمارستان کفایت مخارج آن را نمی کند و بسیاری از بیمارستان ها مبالغی را برای جبران مخارج بیمارستان ، از حق العمل پزشکان کسر نمایند تا بتوانند بیمارستان را اداره کنند . لازم به توضیح است مبالغی که بیمار بابت درمان خود پرداخت می نماید شامل دو قسمت اصلی است : یکی مخارج بیمارستان و دیگری حق العمل پزشکان.
متاسفانه بیماران به علت عدم اطلاع یا همه این مبلغ را به حساب پزشک می گذارند یا همه ی آن را به حساب بیمارستان . منظور از درآمد بیمارستان مبلغی است که بیمار یا شرکت های بیمه بابت مخارج بیمارستان ( اتاق بستری، غذا ، پرستاری ، فضاهای عمومی ، حقوق کارمندان و …) هزینه می کنند . همچنان که قبلا اشاره شد ، اگر منظور از بیمارستان سازی ، تجارت باشد لازم است در این باره دقت بیشتری بعمل آید . برای حل این مشکل ، پیش از هر اقدامی باید یک Feasibility study (امکان سنجی مالی) انجام شود . این امر نیز باید با مشورت پزشکی که سابقه ی بیمارستان داری و تخصص و تجربه در امور مالی بیمارستان دارد، انجام شود و نباید ظاهر فریب باشد.
اینک این سوال پیش می آید که اگر بیمارستان ها از نظر مالی معمولا ضرر می کنند و برای جبران آن لازم است از درآمد پزشکی سهام داران یا پزشکان مهمان مبالغی برای کمک به درآمد بیمارستان کسر شود، پس چرا اصولاً سهام بیمارستان خریداری می شود و حتی روز به روز قیمت آن نیز افزایش می یابد؟ جواب آن است که اگر پزشکان سهام بیمارستان را نخرند یا مبالغی از حق العمل خود را برای کمک به درآمد بیمارستان نپردازند، لاجرم محلی برای بستری بیماران خود وبه تبع آن ، امکان هیچگونه عملیات درمانی بجز بیماران سرپایی را نخواهند داشت. باتوجه به اینکه تعداد فارغ التحصیلان دانشکده های پزشکی به موازات ازدیاد جمعیت، هرسال افزایش می یابد بنابراین لزوم داشتن امکان بستری کردن بیمار نیز رو به افزایش است و نتیجتاً ارزش سهام بیمارستان هم افزوده می گردد. بطور خلاصه، خرید سهام بیمارستان توسط افراد غیرپزشک بطور کلی توصیه نمی شود مگر اینکه هدف ، انجام کار خیر و کمک به مستمندان یا کمک به ارتقاء سطح علم و دانش و ارائه خدمات درمانی و اجتماعی باشد.

(ب): انواع بیمارستان ها:
باتوجه به افرادی که قرار است از خدمات هر موسسه پزشکی بهرمند گردند، باید مختصات بیمارستان موردنظر را از ابتدا مشخص نمود بطور مثال، یک بیمارستان سازمانی، مختصاتی دارد که بیمارستان خصوصی فاقد آن است یا یک بیمارستان صحرایی ارتش با یک بیمارستان آموزشی کاملاً متفاوت است . بنابراین ابتدا باید معین کرد که هدف از ساخت این بیمارستان ،خدمات رسانی به چه گروهی است . علاوه بر این ، بیمارستان در چه موقعیت جغرافیایی، برای چه نوع بیمارانی ، با چه مشخصاتی و با چه عادات و سنت هایی ساخته می شود.

(پ): سطح علمی و فنی بیمارستان
یکی دیگر از نکاتی که باید درنظر گرفت سطح علمی و فنی بیمارستان براساس تخصص های مربوطه می باشد. سطح علمی و فنی بیمارستان برحسب شرایط محیطی و احتیاجات منطقه ای ، کشش بازار و همچنین وجود امکانات تخصصی در بیمارستان ها و مراکز درمانی مجاور درنظر گرفته می شود تا از دوباره کاری و ارائه سرویس های مشابه تا حد امکان در یک منطقه جلوگیری شود. مثلا اگر قرار است بیمارستان ، بخش NICU داشته باشد ، باید بررسی شود که قدرت پذیرش پایین ترین سن نوزاد نارس در NICU بیمارستان های مجاور چه سنی است تا بتوان توانایی مقطع سنی بخش NICU مورد نظر را معین کرد. به عنوان مثال ، اگر بیمارستانی در منطقه وجود دارد که قدرت پذیرش ۳۳ هفته را با گنجایش ۳۰ کات داشته باشد ، تکرار آن در بیمارستان جدید هزینه اضافی است.

 

۲. نگاهی به شرایط منطقه
(الف): تحلیل دموگرافیک (مردم شناسی)
در این مورد باید نوع ساکنین منطقه از نظر تعداد ، سنت ها ، عادات ، سطح دانش عمومی ، توانایی های مالی ، نوع مشاغل ، نوع غالب احتیاجات بیمارستانی ، اثرات محیطی بر نیازهای درمانی ، امکان حوادث منطقه ای و … مورد دقت قرار گیرد.

(ب) تحلیل محیطی
در این بخش شرایط جوی ، آب و هوایی، زلزله خیزی ،آلودگی هوا و آلودگی صوتی باید درنظر گرفته شود . در این مورد نزدیکی به فرودگاه ها ، راه آهن ، مدارس ، کارخانجات پرسروصدا و اثرات آن ها بر ساختمان بیمارستان و همچنین آلودگی های صوتی دیگر باید مورد توجه قرار گیرد.
فاصله ی بیمارستان از لحاظ ترافیک ، بافت منطقه و مردم و دسترسی آسان به وسایل حمل و نقل اعم از زمینی ، هوایی و آبی برحسب موقعیت جغرافیایی بیمارستان اهمیت خود را دارد.
قطعه زمین اختصاص داده شده به ساختمان و شرایط محیطی آن نیز اهمیت دارد. باید دقت کرد که خیابان های اطراف زمین مذکور چه ویژگی های شهری دارند ؛ مثلاً : آیا یکی از خیابان ها ، جاده اصلی و با ترافیک سریع است یا نه ؟ خیابان های جنبی چگونه اند؟ آیا همه خیابان ها در رو دارند؟ یا مثلا یکی از خیابان ها بصورت کوچه بن بست است و خروج ماشین بصورت دور زدن یا عقب عقب رفتن انجام می شود؟ آیا امکان جداکردن ورودی ها و خروجی های بیمارستان مثل ورودی اصلی، ورودی اورژانس ، ورودی خواروبار و موادغذایی و خروجی اجساد وجود دارد؟ طول و عرض و شکل هندسی زمین چگونه است ؟ آیا ساختمان بیمارستان می تواند از ساختمان های مجاور ، مستقل باشد و یا الزاماً باید چسبیده به ساختمان مجاور باشد؟ آیا محل قرارگرفتن بیمارستان در نزدیکی جاده های پررفت و آمد و محل تصادفات وسایل نقلیه قرار دارد؟ آیا بیمارستان در منطقه ای است که موارد اورژانسی زیادی به آن مراجعه می کنند؟

(پ): ظرفیت سنجی
با توجه به گزارش تحلیل محیطی و بادرنظرگرفتن استانداردهای بین المللی و الویت های تعریف شده میزان ظرفیت کلی بیمارستان ، ظرفیت هر بخش ، نوع بخش های موردنظر در بیمارستان هماهنگ با بخش های دیگر و همچنین توان و گنجایش لوازم پزشکی آن بخش مورد بررسی قرار می گیرد، بطوری که پاسخگوی حجم پیش بینی شده مراجعه کنندگان باشد ضمناً اجازه شهرداری در رابطه با تعداد طبقات مجاز در محل بیمارستان را باید درنظر گرفت و کلیه امکانات موجود با خواسته های کارفرما، تطبیق داده شود. در نهایت ، تصمیمات نهایی اتخاذ گردد و همچنین نحوه تأمین منابع مالی اعم از سرمایه گذاری دولتی یا خصوصی است یا … به روشنی مشخص گردد و هیچ نکته ی مبهم یا پیش بینی نشده ، وجود نداشته باشد علت تأکید بر این نکته آن است که بعضی از افراد سهام دار یا متخصصین یک رشته بخصوص به علت تعصبات شخصی یا اتفاقات پیش آمده قبلی ، روی بعضی ازملاحضات بیمارستان سازی اصرار بیشتری دارند بعنوان مثال تأکید دارند فلان بخش تعداد تخت های بیشتری داشته باشد یا اطاق های عمل بیشتری به فلان بخش اختصاص داده شود . در این مورد تعیین ظرفیت ها ، بستگی به تحلیل های مختلف محیطی ، مردمی ، سنتی و … دارد تا از زیاده روی ها و کمبودهای غیرمنطقی جلوگیری شود و امکانات بطور مناسب بین بخش های مختلف توزیع گردد و از فضاها حداکثر استفاده بعمل آید.

(ت): بودجه بندی مقدماتی
پس از تکمیل مراحل فوق ، درنهایت گزارشی مبتنی بر برآورد هزینه ساخت ، تکمیل و تجهیز هربخش بطور تقریبی تهیه و جهت بررسی و امکان سنجی اجرای پروژه ارائه می گردد. درصورت عدم تطابق بودجه با خواسته های کارفرما، در توقعات پیش بینی شده، تجدید نظر خواهد شد.

 

۳. نوع بیماران مراجعه کننده به بیمارستان
باید دید که آیا مراجعه کنندگان به بیمارستان از همان منطقه اطراف بیمارستان خواهند بود یا مراجعینی از دوردست ها همانند کشورهای دیگر که غیر از خدمات درمانی ، امکانات اقامتی هم نیاز دارند. حتی ممکن است بیمارانی از شهرهای دیگر همان کشور، همراه با خویشاوندان خود به بیمارستان مراجعه کنند که آنها نیز احتیاجات سکونتی و اجتماعی مخصوص به خود را دارند. باید دید آیا در نزدیکی محل این بیمارستان ، هتل هایی برای سکونت همراهان وجود دارد یا خیر؟
بعضی از بیماران به اقتضای شأن و موقعیت اجتماعی خود، متقاضی امکانات بیشتری برای اقامت خود در بیمارستان هستند. در این مورد احتیاج به اقامتگاه های اختصاصی ( VIP) با درجات مختلف رفاهی می باشد. شایان ذکر است درمواردی که با توجه به عادات و سنت های محلی ، اطرافیان بیمار حاضر به بستری کردن بیمار خود به تنهایی در بیمارستان نیستند و ضمناً توانایی های پرداخت مخارج اتاق VIP را نیز ندارند برای این دسته از بیماران هم باید امکانات مخصوص بخود را فراهم نمود.
از گفته های فوق به خوبی برمی آید که در ساخت بیمارستان ها علاوه بر قوانین و مقررات جامعه پزشکی، می بایست عادات و خواسته های بیماران را به شرط عدم تداخل با قوانین بیمارستان داری برآورده کرد به طریقی که هم رضایت خاطر بیماران و اطرافیان او فراهم گردد و هم قوانین اداره بیمارستان و بخصوص جلوگیری از عفونت های بیمارستانی مراعات شود.

 

فصل دوم
طراحی اولیه(sketch)
ابتدا قبل از هرچیزی باید تصور اولیه ساختمان بیمارستان را براساس امکانات محلی و وسعت زمین مربوطه همچنین مطالعاتی که قبلا توضیح داده شد مانند شرایط جوی، عمودی و افقی ساخته شدن بیمارستان و همچنین مطالعات مقاومت خاک و وسعت زمین درنظر گرفته شود. پس از آنکه منطقه بندی بخش های مختلف بیمارستان و قرارگرفتن آن ها در طبقات و مجاورت با بخش های دیگر مورد دقت قرار گرفت، در این مرحله طرح اولیه قرارگیری بخش های بیمارستان در داخل هر طبقه ، باتوجه به نظام مجاورت های بخش ها ، به صورت موضعی و خام مشخص می شود.


۱. منطقه بندی (zoning)
باید در نظر داشت که بعضی از فضاهای بیمارستان از نظر دسترسی برای منظورهای خاص ، اهمیت بیشتری دارند . این مناطق را Prime space می گویند مانند منطقه ای که باید به اورژانس اختصاص داده شود. از این رو بعضی از مراکز قابل دسترسی سریع در بیمارستان وجود دارد که اختصاصاً باید در معرض دید، در نزدیک ترین فاصله از ورودی و بدون هیچ مانعی واقع شوند. علاوه بر اورژانس، ورودی اصلی بیمارستان ، لابی، پذیرش ، اطلاعات ، بیمه ، بانک کافی شاپ نیز باید در طبقه همکف قرارگیرند. اگر وسعت ساختمان اجازه دهد ، تمام کلینیک ها وگرنه حداقل کلینیک پزشکی عمومی بهتر است در همین طبقه قرار گیرند.
طرز قرار گرفتن این مناطق بنا به نوع خدمت رسانی آن ها در فضاهای مناسب تعیین می گردد، مثلا اورژانس بهتر است که در فضایی وسیع و حدامکان در دسترس داشته باشد بطوریکه ورود بیمار اورژانسی با هیچ مانعی برخورد نکند و به تمام نقاط اورژانس با سرعت و به سادگی دسترسی داشته باشد یا اگر از در اصلی وارد میشوند، اولین مناطق قابل دسترسی پذیرش و اطلاعات باشد.
محل قرارگیری سرویس های مختلف با درنظرگرفتن این تقسیم بندی در طبقات و اهمیت مجاورت های آن ها برای حداکثر سهولت کار ، منطقه بندی بیمارستان می نامند. در این مرحله، تصویرهای ذهنی منطقه بندی، بصورت نمودار ارتباطی بین بخش ها به شکل نقشه خام روی کاغذ پیاده می شود.

 

۲. طراحی نقشه شماتیک
نقشه شماتیک به منظور به تصویرکشیدن طرح کلی نقشه ها در دو مرحله بوسیله معمار ساختمان و به کمک طراحان پزشکی انجام می گیرد.
در مرحله اول این نقشه ها جهت نمایش اولیه ترتیب قرارگیری و تقسیم بندی فضایی به صورت تک خطی ترسیم می شوند که در صورت تایید، در مرحله دوم همین نقشه ها اصولی تر و با جزئییات بیشتر به صورت نقشه های دوخطی تهیه و ارائه می گردد.

 

توسعه و تکمیل طراحی (Design Development)
۱. نازک کاری
الف) تهویه
در یک بیمارستان ایده آل تبادل هوا بین داخل بیمارستان و خارج آن وجود ندارد به عبارتی فضای داخل بیمارستان فضای بسته ای است که فقط با سیستم تهویه مطبوع و هوایی تهویه می شود بدین معنی که هیچ پنجره ای باز شو به خارج از بیمارستان ندارد که این مسئله ، یکی از نکات اصلی مبارزه با عفونت های بیمارستانی است.

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می توانید از این تگ ها و ویژگی های HTML استفاده کنید:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>